سَأَلَها قَوْمٌ مِنْ قَبْلِكُمْ . . . » ) * و همچنين جمله * ( « وَإِنْ تَسْئَلُوا » ) * دلالت دارد بر اينكه سؤالات ، سؤالاتى بوده مربوط به خرده ريزهاى احكام دين ، و چيزهايى كه تفحص و كاوش در آنها جز دشوار كردن دين و سنگين كردن بار تكليف نتيجه ديگرى ندارد ، مانند سؤالاتى كه بنى اسرائيل در باره خصوصيات گاوى كه مامور به ذبح آن شده بودند مىكردند ، و در نتيجه اينقدر آن گاو را محدود و مشخص كردند تا منحصر شد به يك گاو ، و مجبور شدند به قيمت گزافى خريدارى كنند . مقصود از اشياء همين مطالب است نه امور غيبى . و اما اينكه فرمود : * ( « عَفَا اللَّه عَنْها » ) * ظاهرش اين است كه جمله ايست مستقل : و در مقام تعليل نهى در * ( « لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ » ) * مىباشد نه اينكه وصف باشد براى اشيا و كلام پس و پيش و تقدير آن چنين باشد : « لا تسئلوا عن اشياء عفا اللَّه عنها ان تبد لكم تسؤكم » چنان كه بعضى توهم كرده‌اند ، زيرا خود اين تعبير يعنى متعدى ساختن عفو را به لفظ « عن » بهترين شاهد است بر اينكه مراد از اشياى مذكور همان امورى است كه مربوط به شرايع و احكام است ، زيرا اگر مراد از اشياء امور تكوينى بود جا داشت بلكه واجب بود بفرمايد : « عفا اللَّه » به هر حال تعليل به عفو مىفهماند كه مراد از كلمه اشيا خصوصياتى است راجع به احكام ، و شرايع و قيود و شرايطى است راجع به متعلقات آنها ، و اينكه اگر اسمى از آن نبرده نه از روى غفلت و يا سهلانگارى بوده ، بلكه منظور خداى سبحان ، تخفيف بر بندگان و تسهيل امر بر آنان بوده ، چنان كه در همين آيه اشاره به اين معنا كرده و فرموده : * ( « وَاللَّه غَفُورٌ حَلِيمٌ » ) * بنا بر اين ، ساختن و پرداختن سؤالاتى از پيش خود در حقيقت خود را بيهوده به زحمت انداختن و در ديندارى كار را بر خود تنگ گرفتن است ، و البته اين باعث بد حالى و اندوه مىشود ، چون در حقيقت اين گونه سؤالات رد عفو پروردگار و نپذيرفتن آن است ، با اينكه خداى تعالى جز تسهيل امر و تخفيف در تكليف بندگان و تحكيم صفت مغفرت و حلم خود غرض ديگرى از آن ندارد . پس برگشت مفاد * ( « لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ . . . » ) * به مثل اين است كه كسى بگويد : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد از رسول اللَّه ( ص ) از چيزهايى كه شريعت او از آنها ساكت است و خدا هم از روى عفو و تسهيل و تخفيف بر بندگان متعرض بيان آنها نشده سؤال مكنيد ، زيرا آنها خصوصياتى هستند كه سؤال از آنها در حين نزول قرآن - يعنى ساعتى كه هر چه از احكام دين در آن ساعت سؤال شود - بيانش نازل مىشود و باعث بد حالى و اندوهتان مىگردد . پس از آنچه گذشت بدست آمد كه اولا جمله * ( « وَإِنْ تَسْئَلُوا عَنْها حِينَ يُنَزَّلُ الْقُرْآنُ